นวัตกรรมและภูมิปัญญาชุมชน

โครงการช่างชุมชนช่วยให้ช่างพัฒนาสิ่งประดิษฐ์ที่แก้ปัญหาในชุมชนของตน พร้อมสนับสนุนการต่อยอดและส่งต่อผลงานไปยังชุมชนอื่น เราประเมินผลและคัดเลือกบางทีมให้รับทุนระยะขยายผลด้วย ประเด็นนี้ โครงการช่างชุมชน

• ช่างชุมชน ในปีที่ 5 เราประเมินผลตอบแทนต่อต้นทุนของ 10 ผลงาน โดยคาดการณ์ล่วงหน้า 1 ปี และพบว่าทุกผลงานมีค่า B/C มากกว่า 1 ตามเกณฑ์ของโครงการ อัปเดตประเมินผลกระทบทางสังคม: ทั้ง 10 นวัตกรรมให้ผลตอบแทนคุ้มค่าการลงทุน
• ผลประเมินเป็นการประเมินภายในของทีมโครงการ และยังไม่ผ่านการตรวจสอบจากหน่วยงานภายนอกอิสระ จึงควรอ่านเป็นข้อมูลคาดการณ์ ไม่ใช่ผลยืนยันระยะยาว อัปเดตประเมินผลกระทบทางสังคม: ทั้ง 10 นวัตกรรมให้ผลตอบแทนคุ้มค่าการลงทุน
• มี 3 ทีมได้รับทุนระยะขยายผลทีมละ 100,000 บาท เพื่อพัฒนาต้นแบบให้แข็งแรงและใช้งานได้กว้างขึ้น อัปเดตงานแสดงผลงาน พิธีมอบทุนสนับสนุน และประกาศผลทุนระยะขยายผล
• เรายังไม่มีรายงานสรุปยอดรวมอย่างเป็นทางการของจำนวนช่างชุมชนหรือครัวเรือนที่ได้รับประโยชน์สะสมตลอด 5 ปี

แนวทางของเราคือเริ่มจากสิ่งประดิษฐ์และประสบการณ์ที่ช่างชุมชนมีอยู่ แล้วช่วยให้พัฒนาต่อได้ แทนการนำเทคโนโลยีจากภายนอกไปกำหนดให้ ประเด็นนี้ โครงการช่างชุมชน

• ช่างชุมชน มี 5 ขั้นตอน ได้แก่ คัดเลือกจากความสำคัญของปัญหา ความคิดสร้างสรรค์ และศักยภาพในการขยายผล บ่มเพาะความรู้พื้นฐาน ให้คำปรึกษารายทีมเพื่อพัฒนาต้นแบบและความปลอดภัย เชื่อมต่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนและพบหน่วยงานที่อาจสนับสนุน และให้ทุนเพิ่มแก่ทีมที่มีแนวทางต่อยอดชัดเจน โครงการช่างชุมชน
• ในปีที่ 5 การบ่มเพาะออนไลน์ครอบคลุมการคิดเชิงออกแบบ การออกแบบผลิตภัณฑ์ การตลาดออนไลน์ และการเงิน-บัญชี ก่อนนำแผนของแต่ละทีมไปใช้ประกอบการให้คำปรึกษาในพื้นที่ อัปเดตบ่มเพาะนวัตกรรมช่างชุมชนผ่านระบบออนไลน์ 2 วัน
• การลงพื้นที่พบว่าความคืบหน้าและสิ่งที่ต้องปรับแตกต่างกันในแต่ละทีม จึงให้คำปรึกษาถึงหน้างานเพื่อประเมินและพัฒนาตามโจทย์ของแต่ละผลงาน อัปเดตลงพื้นที่ให้คำปรึกษาเชิงลึกรายทีม 10 จังหวัดทั่วประเทศ
• บทเรียนเชิงระบบคือช่างที่ไม่ได้รวมกลุ่มอย่างเป็นทางการอาจเข้าถึงความช่วยเหลือได้ยาก และระบบสนับสนุนที่ซับซ้อนเป็นอุปสรรคต่อการส่งต่อนวัตกรรม โครงการช่างชุมชน

แนวทางนี้มุ่งกับพื้นที่ที่คนในชุมชนมีประสบการณ์หรือทักษะช่าง และมีสิ่งประดิษฐ์ที่ตอบโจทย์ปัญหาของตนเอง โดยอาจใช้วัสดุเหลือใช้หรือเครื่องมือที่หาได้ในท้องถิ่น ประเด็นนี้ โครงการช่างชุมชน

• ช่างชุมชน ดำเนินงานกับช่างที่ผ่านการคัดเลือกทั่วประเทศ โดยเกณฑ์พิจารณาครอบคลุมความสำคัญของปัญหา ความคิดสร้างสรรค์ ศักยภาพขยายผล ผลกระทบทางสังคม และความเป็นไปได้ในการพัฒนาต่อ โครงการช่างชุมชน
• กระบวนการสนับสนุนประกอบด้วยการคัดเลือก บ่มเพาะ ให้คำปรึกษารายทีม เชื่อมต่อกับเครือข่าย และให้ทุนเพิ่มเติมแก่ทีมที่มีศักยภาพขยายผล ประเด็นนี้
• ในปีที่ 5 ทีมที่ปรึกษาลงพื้นที่ให้คำแนะนำแก่ทั้ง 10 ทีมที่ผ่านการคัดเลือก โดยมีผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรม ออกแบบผลิตภัณฑ์ การตลาดออนไลน์ และการเงิน อัปเดตลงพื้นที่ให้คำปรึกษาเชิงลึกรายทีม 10 จังหวัดทั่วประเทศ
• เราระบุแนวทางและองค์ประกอบการสนับสนุนไว้ แต่ยังไม่ได้บันทึกข้อกำหนดหรือขั้นตอนสำหรับหน่วยงานท้องถิ่นที่ต้องการเริ่มดำเนินงานในพื้นที่ใหม่

สิ่งที่นำไปปรับใช้ได้คือกระบวนการช่วยช่างพัฒนาสิ่งประดิษฐ์จากโจทย์ที่พบจริง โดยเริ่มจากทำความเข้าใจปัญหาและของที่มีอยู่ แล้วค่อยพัฒนาต้นแบบให้เหมาะกับการใช้งาน ประเด็นนี้ โครงการช่างชุมชน

• ช่างชุมชน ใช้กระบวนการคิดเชิงออกแบบและความรู้ด้านการออกแบบผลิตภัณฑ์ เพื่อช่วยจัดระเบียบแนวคิดและปรับปรุงสิ่งประดิษฐ์ อัปเดตบ่มเพาะนวัตกรรมช่างชุมชนผ่านระบบออนไลน์ 2 วัน
• การให้คำปรึกษาถึงหน้างานจากผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรม ออกแบบผลิตภัณฑ์ การตลาด และการเงิน ช่วยให้แต่ละทีมพัฒนาต้นแบบ ระบบความปลอดภัย และแนวทางต่อยอดตามความจำเป็นของผลงาน อัปเดตลงพื้นที่ให้คำปรึกษาเชิงลึกรายทีม 10 จังหวัดทั่วประเทศ โครงการช่างชุมชน
• ตัวอย่างการปรับที่เกิดขึ้นจริงมีทั้งการเพิ่มความหนาหม้อคั่วเพื่อเก็บความร้อนได้ดีขึ้น และการเปลี่ยนกล่องควบคุมระบบแนวกันไฟเป็นวัสดุกันน้ำกันความร้อน อัปเดตลงพื้นที่ให้คำปรึกษาเชิงลึกรายทีม 10 จังหวัดทั่วประเทศ
• เมื่อต้นแบบพัฒนาต่อแล้ว การเชื่อมต่อให้ช่างแลกเปลี่ยนประสบการณ์และพบหน่วยงานที่อาจสนับสนุนต่อได้ เป็นอีกขั้นของกระบวนการ โครงการช่างชุมชน

ช่างชุมชนจำนวนมากมีทักษะและคิดค้นสิ่งประดิษฐ์แก้ปัญหาในพื้นที่ได้ แต่การไม่ได้รวมกลุ่มอย่างเป็นทางการและความซับซ้อนของระบบสนับสนุนทำให้เข้าถึงความช่วยเหลือยาก นวัตกรรมจึงอาจหยุดอยู่กับผู้คิดค้นและไม่ถูกส่งต่อไปยังชุมชนอื่น ประเด็นนี้ โครงการช่างชุมชน

• ช่างชุมชน ออกแบบการสนับสนุนโดยเริ่มจากการค้นหาและคัดเลือกผลงาน ให้คำปรึกษาเชิงเทคนิคจากผู้เชี่ยวชาญ และให้ทุนตั้งต้นเพื่อพัฒนาต้นแบบ แทนการยัดเยียดเทคโนโลยีจากภายนอก ประเด็นนี้
• ความร่วมมือที่ระบุในกระบวนการมีทั้งผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรม ออกแบบผลิตภัณฑ์ การตลาดออนไลน์ และการเงิน รวมถึงเครือข่ายที่ช่วยให้ช่างพบปะแลกเปลี่ยนและเชื่อมโยงกับหน่วยงานที่อาจสนับสนุนต่อได้ โครงการช่างชุมชน
• แนวทางถัดไปคือระดมทุนและองค์ความรู้สำหรับการคัดเลือกและบ่มเพาะช่างชุมชนรุ่นใหม่ พร้อมทุนตั้งต้นและทุนระยะขยายผลตามที่กำหนดไว้ในแผน ประเด็นนี้