ดอยช้างป่าแป้และแม่ปอก: แนวกันไฟจากพันธสัญญาทั้งหมู่บ้าน หนุนด้วยเซนเซอร์ กล้อง และระบบจัดการน้ำ

แนวกันไฟจาก "พันธสัญญา" ของทุกคน

ที่หมู่บ้านดอยช้างป่าแป้ การทำแนวกันไฟไม่ใช่ภารกิจของอาสาสมัครกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง แต่คือ "พันธสัญญา" ที่ทุกครัวเรือนในหมู่บ้านร่วมกันรับผิดชอบ ชาวบ้านได้ร่วมกันขุดแนวกันไฟบนสันเขาความลาดชันสูง สร้างแนวไฟยาวต่อเนื่องกว่า 30 กิโลเมตรเพื่อล้อมรอบพื้นที่ป่าให้ปลอดภัย ความน่าเชื่อถือของแนวป้องกันโดยชุมชนแบบนี้คือความสามารถในการระดมคนทั้งหมู่บ้านให้กลายเป็นแนวหน้าได้ โดยไม่ต้องรอความล่าช้าของงบประมาณรัฐที่มักจะเบิกจ่ายได้จริงในช่วงกลางปี

ระบบ IoT และ "ฝนประดิษฐ์" ส่วนตัว

ที่ดอยช้างป่าแป้เดินหน้าไปไกลกว่านั้นด้วยการติดตั้งเซนเซอร์ตรวจจับความร้อนและควันในจุดล่อแหลม เชื่อมต่อกับระบบสปริงเกอร์อัจฉริยะ อาสาสมัครสามารถเปิดระบบพ่นน้ำผ่านสมาร์ทโฟนได้จากที่พัก เพื่อสร้างความชื้นล่วงหน้าในจุดที่ไฟกำลังจะลามมาถึง กลไกนี้ช่วยชีวิตคนทำงานได้จริง เพราะในอดีตหลายครั้งที่แนวป้องกันโดยชุมชนต้องเผชิญกับความเสี่ยงสูงเพียงเพื่อจะเข้าไปเปิดน้ำกลางกองเพลิง

นอกจากนี้ในพื้นที่ยังมีการติดตั้งกล้อง CCTV และ IP Camera มุมสูงเชื่อมต่อกับศูนย์ปฏิบัติการส่วนหน้า ให้เห็นภาพรวมของภูเขาทั้งลูก ข้อมูลจากกล้องถูกนำมาวิเคราะห์ร่วมกับทิศทางลมเพื่อพยากรณ์และวางแผนว่าไฟจะไปทางไหนในอีก 1 ชั่วโมงข้างหน้า ทำให้การวางแผนสู้ไฟเป็นไปอย่างมีวิทยาศาสตร์มากกว่าการคาดเดา รายงานจากทีมเฝ้าระวังในพื้นที่เมื่อวันที่ 7 เมษายน 2569 ระบุว่าบริเวณรอบหมู่บ้านไม่มี hotspot เกิดขึ้น ตรวจสอบยืนยันจากกล้อง IP Camera ที่ไม่พบควัน ขณะที่ทีมงานยังคงเข้าพื้นที่เฝ้าระวังแนวไฟและเดินตรวจแนวกันไฟรอบสองครอบคลุมทั้งฝั่งเชียงใหม่และลำพูนอย่างต่อเนื่อง

แม่ปอก: จัดการต้นน้ำเพื่อหนุนการสู้ไฟ

ในจังหวัดเดียวกัน ชาวบ้านแม่ปอกมองไกลกว่าการดับไฟที่ปลายเหตุ ด้วยการทุ่มลงแรงซ่อมแซมฝายและดูแลระบบท่อประปาภูเขา เพื่อสร้างแนวป้องกันโดยชุมชนที่เน้นการรักษาความชุ่มชื้นสะสมในผืนป่า ช่วยลดความรุนแรงของไฟ และยังมีน้ำสำรองสำหรับฉีดพ่นสกัดไฟในจุดเสี่ยงภัยได้ตลอดฤดู