ป่าและชีวิตชุมชน

งานนี้สนับสนุนชุมชนที่ดูแลป่าอยู่แล้ว ทั้งการป้องกันไฟ ฟื้นฟูป่า และสร้างรายได้ที่เอื้อต่อการรักษาป่า โดยติดตามผลด้วยข้อมูลที่ตรวจสอบได้ เช่น จุดความร้อน พื้นที่เผาไหม้ และดัชนีความเขียว ประเด็นนี้

• ชุมชนพิทักษ์ป่า รายงานว่าจุดความร้อนบ้านขุนช่างเคี่ยนลดจาก 38 เหลือ 2 จุดในปี 2568 และบ้านแม่สาน้อย แม่เหียะใน กับบ้านปางแหว รักษาพื้นที่เผาไหม้เป็นศูนย์ โครงการชุมชนพิทักษ์ป่า การติดตามใช้ข้อมูลดาวเทียม โดรน และการสำรวจของชุมชน ส่วนกลไก PES วัดดัชนีความเขียวขจีและพื้นที่เผาไหม้ โครงการชุมชนพิทักษ์ป่า บทเรียนฤดูไฟชี้ว่าควรวัดศักยภาพชุมชนและความปลอดภัยของคนทำงาน ไม่ใช่ดูเพียงจำนวนครั้งที่ดับไฟ อัปเดตบทเรียนฤดูไฟ 2569: ความสำเร็จวัดจากศักยภาพชุมชน ไม่ใช่แค่จำนวนครั้งที่ดับไฟได้
• Thai CF Net มีโปรไฟล์ป่าชุมชน 788 แห่งใน 53 จังหวัด พร้อมบันทึกกิจกรรมจัดการป่าและการสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพ โครงการThai CF Net
• PES Center มีฐานข้อมูลโครงการ PES 300+ โครงการทั่วประเทศ โครงการPES Center

แนวทางของเราคือทำงานกับชุมชนที่ดูแลป่าอยู่แล้ว ไม่สร้างกลไกใหม่ซ้อนของเดิม ให้ชุมชนวางแผนใช้งบตามปัญหาพื้นที่ และติดตามผลด้วยดาวเทียม โดรน และการสำรวจของชุมชน ประเด็นนี้

• ชุมชนพิทักษ์ป่า ใช้กลไก PES สนับสนุนทั้งการทำแนวกันไฟ ลาดตระเวน ฟื้นฟูป่า และพัฒนาอาชีพที่เกื้อกูลป่า โดยองค์กรพี่เลี้ยงช่วยเสริมการจัดตั้งกลุ่ม ธรรมาภิบาล กติกาชุมชน และการเงินบัญชี โครงการชุมชนพิทักษ์ป่า บทเรียนฤดูไฟ 2569 เน้นการระดมคนในชุมชน เทคโนโลยีที่ลดความเสี่ยงต่อชีวิต เงินบริจาคที่เติมช่องว่างเฉพาะหน้า และรายได้จากการดูแลป่า อัปเดตบทเรียนฤดูไฟ 2569: ความสำเร็จวัดจากศักยภาพชุมชน ไม่ใช่แค่จำนวนครั้งที่ดับไฟได้ การจัดทำแผน PES ร่วมกับ 42 ชุมชน ก่อนคัดเลือก 25 ชุมชนรับงบประมาณจริง เป็นตัวอย่างของการวางแผนและจัดสรรการสนับสนุน อัปเดตขยายสู่ 42 ชุมชนใน 6 จังหวัด: จัดทำแผน PES ร่วมกับ 6 องค์กรพี่เลี้ยงทั่วภาคเหนือ
• Thai CF Net รวบรวมข้อมูลป่าชุมชนและพัฒนา CF-NET Index ให้ชุมชนประเมินและพัฒนาการจัดการป่าด้วยตนเอง โครงการThai CF Net
• PES Center วางหลักการให้โครงการมีเป้าหมายและพื้นที่ชัดเจน วัดผลได้ และมุ่งความต่อเนื่องระยะยาว โครงการPES Center

งานนี้เหมาะกับบริบทที่ชุมชนมีบทบาทดูแลป่าอยู่แล้ว แต่ต้องการทรัพยากรและการสนับสนุนเพื่อสู้ไฟ ฟื้นฟูป่า หรือพัฒนาอาชีพที่ไม่เบียดเบียนป่า เราทำงานผ่านองค์กรพี่เลี้ยงและให้ชุมชนวางแผนตามปัญหาของพื้นที่ ประเด็นนี้

• ชุมชนพิทักษ์ป่า ทำงานกับชุมชนม้ง ปกาเกอญอ และมูเซอดำในเชียงใหม่ ลำพูน ตาก รวมถึงชุมชนรอบป่าเขาหินปูนสระบุรี ประเด็นนี้ ตัวอย่างในลำพูนใช้แนวกันไฟที่ทุกครัวเรือนร่วมรับผิดชอบ พร้อมเซนเซอร์และสปริงเกอร์ ส่วนบ้านแม่ปอกดูแลระบบน้ำต้นน้ำเพื่อหนุนการสู้ไฟ อัปเดตดอยช้างป่าแป้และแม่ปอก: แนวกันไฟจากพันธสัญญาทั้งหมู่บ้าน หนุนด้วยเซนเซอร์ กล้อง และระบบจัดการน้ำ ที่บ้านห้วยปลาหลด จังหวัดตาก ใช้พื้นที่เกษตรร่วมกับสปริงเกอร์เป็นแนวกันไฟเปียก อัปเดตห้วยปลาหลด: แนวกันไฟเปียกผสานพื้นที่เกษตร ลดเวลาทำแนวกันไฟจากอุปกรณ์ที่ได้รับบริจาค ตัวอย่างเหล่านี้แสดงให้เห็นว่ารูปแบบกิจกรรมปรับตามสภาพพื้นที่ได้
• Thai CF Net เป็นแหล่งข้อมูลโปรไฟล์ป่าชุมชน และมีเครื่องมือให้ชุมชนประเมินการจัดการป่าของตน โครงการThai CF Net
• PES Center เป็นฐานข้อมูลโครงการที่เชื่อมผู้สนับสนุนกับชุมชนดูแลป่า ชายฝั่ง และแม่น้ำ โครงการPES Center

เครื่องมือเริ่มต้นไม่จำเป็นต้องเหมือนกันทุกพื้นที่ ตัวอย่างในงานของเรามีทั้งวิธีดูแลป่าที่ชุมชนทำได้ร่วมกัน และอุปกรณ์ที่ช่วยให้ทำงานปลอดภัยขึ้นหรือใช้เวลาได้น้อยลง โครงการชุมชนพิทักษ์ป่า

• ชุมชนพิทักษ์ป่า ใช้แนวกันไฟ การอยู่เวรและลาดตระเวน รวมถึงการซ่อมระบบน้ำและจัดอุปกรณ์สื่อสาร โครงการชุมชนพิทักษ์ป่า บ้านห้วยปลาหลดใช้สปริงเกอร์กับพื้นที่เกษตรทำแนวกันไฟเปียก และเครื่องเป่าใบไม้ช่วยลดเวลาทำแนวกันไฟจาก 1 วันเหลือเพียงไม่กี่ชั่วโมง อัปเดตห้วยปลาหลด: แนวกันไฟเปียกผสานพื้นที่เกษตร ลดเวลาทำแนวกันไฟจากอุปกรณ์ที่ได้รับบริจาค ที่ดอยช้างป่าแป้ เซนเซอร์ตรวจจับความร้อนและควันเชื่อมกับสปริงเกอร์ที่สั่งงานผ่านสมาร์ทโฟน อัปเดตดอยช้างป่าแป้และแม่ปอก: แนวกันไฟจากพันธสัญญาทั้งหมู่บ้าน หนุนด้วยเซนเซอร์ กล้อง และระบบจัดการน้ำ บ้านดอยปุยใช้โดรนตรวจจับความร้อนเพื่อหาตำแหน่งไฟใต้ควันและพุ่มไม้ อัปเดตบ้านดอยปุย: โดรนตรวจจับความร้อนหาหัวไฟใต้ควัน ลดความเสี่ยงอาสาสมัคร การติดตามผลยังใช้ดาวเทียม โดรน และการสำรวจของชุมชน ประเด็นนี้
• Thai CF Net มีฐานข้อมูลป่าชุมชนและเครื่องมือ CF-NET Index สำหรับประเมินการจัดการป่าด้วยตนเอง โครงการThai CF Net
• PES Center รวบรวมโครงการ PES เพื่อให้ค้นหาและเลือกสนับสนุนได้ โครงการPES Center

ปัญหาเชิงระบบคือพื้นที่ป่ากว่า 102 ล้านไร่มีมากเกินกว่ากำลังเจ้าหน้าที่รัฐจะดูแลได้ลำพัง ขณะที่ไฟป่าเกี่ยวข้องกับพื้นที่เผาไหม้และฝุ่น PM2.5 และการดูแลป่าของชุมชนยังเกื้อหนุนแหล่งน้ำ คุณภาพอากาศ และระบบนิเวศที่คนปลายน้ำพึ่งพา ประเด็นนี้ เราจึงใช้แนวคิด PES สนับสนุนชุมชนและติดตามผลด้วยข้อมูลที่ตรวจสอบได้ ประเด็นนี้

• ชุมชนพิทักษ์ป่า ต้องการทุนสำหรับฤดูไฟ 2569 เพื่อสนับสนุนชุมชนและองค์กรพี่เลี้ยงในพื้นที่ ทั้งค่าอุปกรณ์ดับไฟและซ่อมบำรุง แนวกันไฟและลาดตระเวน รวมถึงเศรษฐกิจที่เอื้อต่อการดูแลป่า ประเด็นนี้ บทเรียนฤดูไฟชี้ว่าเงินสนับสนุนควรช่วยเติมช่องว่างเร่งด่วนและเสริมศักยภาพชุมชน พร้อมใช้เทคโนโลยีลดความเสี่ยงและสร้างรายได้จากการดูแลป่า อัปเดตบทเรียนฤดูไฟ 2569: ความสำเร็จวัดจากศักยภาพชุมชน ไม่ใช่แค่จำนวนครั้งที่ดับไฟได้ งานนี้เชื่อมชุมชนกับองค์กรพี่เลี้ยง ภาคเอกชน ผู้บริจาค และหน่วยงานต่างๆ โครงการชุมชนพิทักษ์ป่า
• Thai CF Net เป็นพื้นที่เชื่อมโยงข้อมูลและผู้ทำงานป่าชุมชนเพื่อแลกเปลี่ยนและประสานความร่วมมือ โครงการThai CF Net
• PES Center เชื่อมภาคเอกชนและบุคคลทั่วไปกับชุมชนผู้ดูแลทรัพยากรธรรมชาติ โครงการPES Center