ทะเลและชายฝั่ง

งานนี้มุ่งให้ชุมชนประมงพื้นบ้านมีบทบาทบริหารจัดการทรัพยากรทะเลเอง พร้อมเชื่อมการอนุรักษ์กับความมั่นคงในการดำรงชีพ โดยใช้ LMMA และเก็บข้อมูลติดตามประกอบการตัดสินใจ ประเด็นนี้ ปีแรกของ Sea Guardians มี 15 ชุมชนจัดตั้งคณะกรรมการบริหารจัดการ LMMA ครอบคลุมพื้นที่ 24,987.25 ไร่ และลงนาม MOU 6 ฉบับครอบคลุม 58 หน่วยงาน อัปเดตเผยแพร่รายงานผลกระทบปีแรก Sea Guardians Impact Report 2024-2025 กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งรับเกณฑ์ประเมิน LMMA 19 ข้อไปเป็นฐานพัฒนามาตรฐานระดับประเทศ อัปเดตกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งรับเกณฑ์ประเมิน LMMA 19 ข้อไปพัฒนาเป็นมาตรฐานชาติ

• Sea Guardians เราติดตามข้อมูลชนิดพันธุ์ ปริมาณ และน้ำหนักสัตว์น้ำ โดยให้ชุมชนเก็บข้อมูลก่อนและหลังการดำเนินงาน อัปเดตวางระบบติดตามข้อมูลประมงโดยชุมชน เก็บข้อมูลพื้นฐานก่อนเริ่มบริหารจัดการ อย่างไรก็ตาม ข้อมูลปีแรกมีเพียง 2 ช่วงเวลาเก็บข้อมูล และระยะติดตามผลสั้นเกินกว่าจะยืนยันการฟื้นตัวของระบบนิเวศอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โครงการSea Guardians บทเรียนคือควรพัฒนาวิธีเก็บข้อมูลให้สอดคล้องกัน และติดตามหลายฤดูกาลต่อเนื่องหลายปี ก่อนสรุปแนวโน้มผลด้านนิเวศ อัปเดตถอดบทเรียนปีแรก: ความเข้าใจ LMMA ที่ไม่เท่ากัน และอำนาจหน้าที่รัฐที่ทับซ้อน คือโจทย์ใหญ่ที่สุด

Sea Guardians เชื่อมการจัดการพื้นที่โดยชุมชน ความร่วมมือกับหน่วยงานรัฐและภาคีวิชาการ เศรษฐกิจชุมชน และข้อมูลวิทยาศาสตร์ให้ทำงานเป็นวงจรเดียวกัน โครงการSea Guardians

• Sea Guardians ในการเริ่ม LMMA เราสนับสนุนชุมชนทำแผนที่ทรัพยากร กำหนดขอบเขต ตั้งคณะกรรมการ และร่วมกันวางกติกาการใช้ทรัพยากร โครงการSea Guardians ความร่วมมือกับหน่วยงานรัฐและภาคีวิชาการใช้ MOU เพื่อกำหนดบทบาท และเชื่อมกติกาชุมชนกับการสนับสนุนจากหน่วยงาน โครงการSea Guardians ด้านเศรษฐกิจ TSWA และ ChangeFusion รับฟังความต้องการของชุมชนและพัฒนาโมเดลธุรกิจตามทรัพยากรในพื้นที่ โดยกำหนดให้กำไรส่วนหนึ่งกลับไปสนับสนุนงานอนุรักษ์ อัปเดตเริ่มเสาเศรษฐกิจชุมชน: TSWA และ ChangeFusion ให้ทุนตั้งต้น 7 ชุมชนพัฒนากิจการฐานทรัพยากร ส่วนการติดตามผลเริ่มจากข้อมูลพื้นฐานด้านชนิดพันธุ์และน้ำหนักสัตว์น้ำ แล้วเก็บข้อมูลซ้ำเพื่อใช้เปรียบเทียบ อัปเดตวางระบบติดตามข้อมูลประมงโดยชุมชน เก็บข้อมูลพื้นฐานก่อนเริ่มบริหารจัดการ

บทเรียนปีแรกคือความเข้าใจ LMMA และการบังคับใช้กติกายังไม่สม่ำเสมอ อำนาจหน้าที่ของหน่วยงานรัฐบางส่วนทับซ้อน และกิจการชุมชนยังต้องพัฒนาด้านตลาดและการเงิน อัปเดตถอดบทเรียนปีแรก: ความเข้าใจ LMMA ที่ไม่เท่ากัน และอำนาจหน้าที่รัฐที่ทับซ้อน คือโจทย์ใหญ่ที่สุด อีกทั้งข้อมูลติดตามเพียง 1 ปียังไม่พอสร้างแนวโน้มที่น่าเชื่อถือ จึงมีแผนเพิ่มการเก็บข้อมูลหลายฤดูกาลและพัฒนาคู่มือภาคสนาม อัปเดตถอดบทเรียนปีแรก: ความเข้าใจ LMMA ที่ไม่เท่ากัน และอำนาจหน้าที่รัฐที่ทับซ้อน คือโจทย์ใหญ่ที่สุด อัปเดตวางแผนปีที่ 2: ขยายจาก 15 สู่ 30 ชุมชน มุ่งแก้โจทย์ที่ค้างจากปีแรก

แนวทางนี้มุ่งทำงานกับชุมชนประมงพื้นบ้านขนาดเล็กที่พึ่งพาทรัพยากรทะเลเป็นแหล่งดำรงชีพ โดยเริ่มจากพื้นที่ภาคใต้ฝั่งอันดามัน อ่าวไทยตอนล่าง และระบบนิเวศทะเลสาบสงขลา ประเด็นนี้ พื้นที่นำร่องของ Sea Guardians อยู่ในสตูล สงขลา พัทลุง และนครศรีธรรมราช ครอบคลุมทั้งทะเลเปิดและทะเลสาบสงขลา โดยการคัดเลือกคำนึงถึงความพร้อมของชุมชนในการรวมกลุ่มและความหลากหลายทางนิเวศ อัปเดตเริ่มทำงานกับ 15 ชุมชนแรกใน 4 จังหวัดชายฝั่งภาคใต้

• Sea Guardians จุดเริ่มต้นในพื้นที่คือให้ชุมชนทำแผนที่ทรัพยากร กำหนดขอบเขต LMMA ตั้งคณะกรรมการ และวางกติกาการใช้ทรัพยากรร่วมกัน โครงการSea Guardians ควรมีระบบติดตามข้อมูลที่ชุมชนเก็บได้ เช่น ชนิดพันธุ์และน้ำหนักสัตว์น้ำ เพื่อให้มีข้อมูลประกอบการบริหารจัดการ อัปเดตวางระบบติดตามข้อมูลประมงโดยชุมชน เก็บข้อมูลพื้นฐานก่อนเริ่มบริหารจัดการ การทำงานยังเชื่อมกับหน่วยงานรัฐและภาคีวิชาการผ่าน MOU เพื่อกำหนดบทบาทร่วมกัน และยกระดับกติกาชุมชนให้เชื่อมโยงกับแผนและการสนับสนุนในพื้นที่ โครงการSea Guardians หากต้องการให้การอนุรักษ์เชื่อมกับการดำรงชีพ สามารถร่วมออกแบบกิจการชุมชนที่ลดแรงกดดันต่อทรัพยากรและมีกลไกนำกำไรส่วนหนึ่งกลับสู่งานอนุรักษ์ได้ ประเด็นนี้

เครื่องมือที่ชุมชนใช้ได้ทันทีคือการทำแผนที่ทรัพยากรด้วยมือ เพื่อกำหนดขอบเขตพื้นที่ดูแลและหารือกติกาการใช้ทรัพยากรร่วมกัน โครงการSea Guardians จากนั้นจัดตั้งคณะกรรมการบริหารจัดการ และกำหนดมาตรการให้เหมาะกับพื้นที่ เช่น เขตห้ามจับสัตว์น้ำ ช่วงปิดอ่าวตามฤดูกาล หรือข้อจำกัดชนิดเครื่องมือประมง ประเด็นนี้

• Sea Guardians ชุมชนสามารถตั้งทีมอาสาสมัครลาดตระเวนพื้นที่ และบันทึกข้อมูลประมงด้วยตนเอง โครงการSea Guardians ตัวอย่างระบบเก็บข้อมูลของโครงการคือบันทึกชนิดพันธุ์ ปริมาณและน้ำหนักสัตว์น้ำ รวมถึงเลือกชนิดพันธุ์หลักสำหรับติดตามระยะยาว อัปเดตวางระบบติดตามข้อมูลประมงโดยชุมชน เก็บข้อมูลพื้นฐานก่อนเริ่มบริหารจัดการ กรณีขอนคลานแสดงตัวอย่างการเสริมระบบลาดตระเวนโดยอาสาสมัครที่ผ่านการฝึกอบรม ควบคู่กับระบบติดตามผลที่เป็นรูปธรรมมากขึ้น อัปเดตBan Boe: ขอนคลานยกระดับแนวเขตประมงพื้นบ้านดั้งเดิมเป็น LMMA ที่ทางการยอมรับ สำหรับพื้นที่ที่ขอบเขตดูแลเกี่ยวข้องกับหลายชุมชน อาจทำแผนที่และตกลงวิธีประสานงานร่วมกันโดยยังคงระบบบริหารจัดการของแต่ละชุมชนไว้ได้

ทรัพยากรทะเลเสื่อมโทรมจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ มลพิษ และการทำประมงเกินขนาด ขณะเดียวกันชาวประมงรายย่อยยังมีข้อจำกัดด้านตลาดและอำนาจต่อรอง ซึ่งอาจเพิ่มแรงกดดันให้ต้องจับสัตว์น้ำมากขึ้น ประเด็นนี้ บทเรียนปีแรกของ Sea Guardians ยังพบว่าอำนาจหน้าที่ระหว่างหน่วยงานรัฐทับซ้อนกัน กิจการชุมชนยังต้องพัฒนาด้านตลาดและธรรมาภิบาล และข้อมูลติดตามผลยังมีระยะสั้น อัปเดตถอดบทเรียนปีแรก: ความเข้าใจ LMMA ที่ไม่เท่ากัน และอำนาจหน้าที่รัฐที่ทับซ้อน คือโจทย์ใหญ่ที่สุด

• Sea Guardians เรามองความร่วมมือเป็นส่วนหนึ่งของการแก้ปัญหาเชิงระบบ ไม่ใช่เพียงการสนับสนุนเงินทุน โดยต้องเชื่อมการจัดการพื้นที่ของชุมชนเข้ากับการรับรองและแผนงานของภาครัฐ โครงการSea Guardians งานนี้มองหาหน่วยงานรัฐที่ร่วมออกแบบกลไกรับรองพื้นที่ชุมชน องค์กรและนักวิชาการด้านวิทยาศาสตร์ทางทะเลที่ช่วยพัฒนาระบบติดตามข้อมูล พันธมิตรทุนที่สนใจกลไกเศรษฐกิจซึ่งเชื่อมรายได้กับการอนุรักษ์ และภาคเอกชนหรือช่องทางตลาดที่ช่วยให้ผลิตภัณฑ์และบริการชุมชนเข้าถึงผู้บริโภค ประเด็นนี้ บทเรียนเรื่องอำนาจหน้าที่ที่ทับซ้อนนำไปสู่แผนตั้งคณะทำงาน LMMA ระดับพื้นที่ร่วมกับ ทช. และกรมประมง อัปเดตวางแผนปีที่ 2: ขยายจาก 15 สู่ 30 ชุมชน มุ่งแก้โจทย์ที่ค้างจากปีแรก