ทะเลและชายฝั่ง

Sea Guardians รายงานความเปลี่ยนแปลงทั้งด้านการจัดการพื้นที่ ความร่วมมือ และกิจการชุมชน แต่หลักฐานด้านระบบนิเวศยังต้องติดตามต่อก่อนสรุปผลระยะยาว อัปเดตเผยแพร่รายงานผลกระทบปีแรก Sea Guardians Impact Report 2024-2025

• Sea Guardians ในปีแรก 15 ชุมชนจัดตั้งคณะกรรมการบริหารจัดการ LMMA ครอบคลุมพื้นที่ 24,987.25 ไร่ และมี MOU 6 ฉบับกับเครือข่าย 58 หน่วยงาน โดยกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งรับเกณฑ์ประเมิน LMMA 19 ข้อไปพัฒนาต่อเป็นฐานมาตรฐานระดับชาติ อัปเดตเผยแพร่รายงานผลกระทบปีแรก Sea Guardians Impact Report 2024-2025
• มี 7 ชุมชนได้รับทุนตั้งต้นและคำปรึกษาพัฒนากิจการเศรษฐกิจฐานทรัพยากร และ 15 ชุมชนเริ่มเก็บข้อมูลประมงพื้นฐานของตนเอง อัปเดตเผยแพร่รายงานผลกระทบปีแรก Sea Guardians Impact Report 2024-2025
• รายงานเตือนว่าการติดตามเพียง 1 ปีและการเก็บข้อมูลก่อน-หลัง 2 ช่วงเวลา ยังไม่เพียงพอจะแยกผลของ LMMA จากฤดูกาลหรือการเปลี่ยนแปลงการประมง จึงยังยืนยันการฟื้นตัวเชิงนิเวศไม่ได้ โครงการSea Guardians
• จากบทเรียนนี้ โครงการวางแผนติดตามข้อมูลให้ครอบคลุมหลายฤดูกาลและหลายปี พร้อมขยายงานในปีที่สองจาก 15 สู่ 30 ชุมชน อัปเดตถอดบทเรียนปีแรก: ความเข้าใจ LMMA ที่ไม่เท่ากัน และอำนาจหน้าที่รัฐที่ทับซ้อน คือโจทย์ใหญ่ที่สุด อัปเดตวางแผนปีที่ 2: ขยายจาก 15 สู่ 30 ชุมชน มุ่งแก้โจทย์ที่ค้างจากปีแรก

Sea Guardians ใช้กลไก 4 ด้านทำงานเชื่อมกัน ตั้งแต่การจัดการ LMMA โดยชุมชน ความร่วมมือกับหน่วยงานรัฐและภาคีวิชาการ เศรษฐกิจฐานทรัพยากร และข้อมูลวิทยาศาสตร์ โครงการSea Guardians

• Sea Guardians สนับสนุนชุมชนทำแผนที่ทรัพยากร กำหนดขอบเขต ตั้งคณะกรรมการ และวางกติกาการใช้ทรัพยากรร่วมกัน พร้อมพัฒนาเกณฑ์ประเมิน LMMA 19 ข้อ โครงการSea Guardians
• โครงการเชื่อมชุมชนกับหน่วยงานรัฐผ่าน MOU และพัฒนาโมเดลธุรกิจตามทรัพยากรและความต้องการของแต่ละพื้นที่ โดยกำหนดให้กำไร 10-20% สนับสนุนงานอนุรักษ์ของ LMMA และอีก 5% สมทบกองทุนหมุนเวียนของ TSWA โครงการSea Guardians
• ชุมชนเก็บข้อมูลพื้นฐานและข้อมูลติดตามด้านชนิดพันธุ์ ปริมาณ และน้ำหนักสัตว์น้ำ โดยมีการศึกษาเชิงลึกเพิ่มเติมในบางชุมชน โครงการSea Guardians
• บทเรียนปีแรกคือความเข้าใจ LMMA และการบังคับใช้กติกายังไม่สม่ำเสมอ อำนาจหน้าที่หน่วยงานรัฐทับซ้อน กิจการเศรษฐกิจยังอยู่ในช่วงเริ่มต้น และข้อมูลเพียง 1 ปียังไม่พอวิเคราะห์แนวโน้มอย่างน่าเชื่อถือ อัปเดตถอดบทเรียนปีแรก: ความเข้าใจ LMMA ที่ไม่เท่ากัน และอำนาจหน้าที่รัฐที่ทับซ้อน คือโจทย์ใหญ่ที่สุด
• โครงการจึงวางแผนทำความเข้าใจ LMMA ร่วมกับรัฐ ตั้งคณะทำงานระดับพื้นที่ และเพิ่มการติดตามข้อมูลให้ครอบคลุมหลายฤดูกาล อัปเดตวางแผนปีที่ 2: ขยายจาก 15 สู่ 30 ชุมชน มุ่งแก้โจทย์ที่ค้างจากปีแรก

งานนี้มุ่งกับชุมชนประมงพื้นบ้านขนาดเล็กที่พึ่งพาทรัพยากรทางทะเลเป็นแหล่งดำรงชีพ โดยเริ่มทำงานในสตูล สงขลา พัทลุง และนครศรีธรรมราช ครอบคลุมทั้งทะเลเปิดและระบบนิเวศทะเลสาบสงขลา ประเด็นนี้ อัปเดตเริ่มทำงานกับ 15 ชุมชนแรกใน 4 จังหวัดชายฝั่งภาคใต้

• Sea Guardians คัดเลือกพื้นที่ปีแรกจากความพร้อมของชุมชนในการรวมกลุ่มและบริบทนิเวศที่หลากหลาย อัปเดตเริ่มทำงานกับ 15 ชุมชนแรกใน 4 จังหวัดชายฝั่งภาคใต้
• วิธีเริ่มทำ LMMA ที่โครงการใช้ ได้แก่ ทำแผนที่ทรัพยากรร่วมกัน กำหนดขอบเขตพื้นที่อนุรักษ์ ตั้งคณะกรรมการ วางกติกาใช้ทรัพยากร และจัดระบบติดตามข้อมูล โครงการSea Guardians
• ตัวอย่างกติกาที่ชุมชนกำหนดได้มีเขตห้ามจับสัตว์น้ำ ช่วงปิดอ่าวตามฤดูกาล และข้อจำกัดชนิดเครื่องมือประมง โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นประกอบข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ ประเด็นนี้
• การทำงานยังเชื่อมหน่วยงานรัฐและภาคีวิชาการผ่าน MOU และอาจพัฒนากิจการชุมชนที่ช่วยลดแรงกดดันต่อทรัพยากร พร้อมผูกกำไรบางส่วนกลับสู่งานอนุรักษ์ โครงการSea Guardians

เรายังไม่ได้บันทึกเกณฑ์ความพร้อม ทรัพยากรขั้นต่ำ หรือขั้นตอนการเริ่มโครงการสำหรับพื้นที่ใหม่ไว้โดยเฉพาะ

เครื่องมือในแนวทาง LMMA เน้นให้ชุมชนกำหนดและดูแลพื้นที่ของตนเอง โดยใช้ทั้งความรู้ท้องถิ่นและข้อมูลที่เก็บได้จริง ประเด็นนี้

• Sea Guardians เริ่มจากการทำแผนที่ทรัพยากรด้วยมือ กำหนดขอบเขตพื้นที่ ตั้งคณะกรรมการ และร่วมกันวางกติกา เช่น เขตห้ามจับสัตว์น้ำ ช่วงปิดอ่าว หรือข้อจำกัดเครื่องมือประมง โครงการSea Guardians
• อีกเครื่องมือคือบันทึกข้อมูลประมงพื้นฐาน เช่น ชนิดพันธุ์ น้ำหนักสัตว์น้ำที่จับได้ และชนิดพันธุ์พลอยจับ โดยแต่ละชุมชนเลือกชนิดพันธุ์หลัก 2-3 ชนิดสำหรับติดตามระยะยาว อัปเดตวางระบบติดตามข้อมูลประมงโดยชุมชน เก็บข้อมูลพื้นฐานก่อนเริ่มบริหารจัดการ
• ข้อมูลก่อนเริ่มมาตรการใช้เปรียบเทียบกับการติดตามผลภายหลัง และบางพื้นที่มีทีมวิทยาศาสตร์ช่วยเก็บตัวอย่างเพื่อศึกษา eDNA และแพลงก์ตอนเพิ่มเติม อัปเดตวางระบบติดตามข้อมูลประมงโดยชุมชน เก็บข้อมูลพื้นฐานก่อนเริ่มบริหารจัดการ
• ตัวอย่างจากขอนคลานคือการฝึกอาสาสมัครประมงให้ลาดตระเวนเขต LMMA และจัดระบบติดตามผล โดยชุมชนมีกติกาที่ร่วมกันกำหนดเอง อัปเดตBan Boe: ขอนคลานยกระดับแนวเขตประมงพื้นบ้านดั้งเดิมเป็น LMMA ที่ทางการยอมรับ
• อย่างไรก็ตาม บทเรียนปีแรกชี้ว่าการเก็บข้อมูลยังใหม่และข้อมูลระยะ 1 ปียังสั้นเกินกว่าจะยืนยันแนวโน้มการฟื้นตัว จึงควรติดตามต่อเนื่องหลายฤดูกาล อัปเดตถอดบทเรียนปีแรก: ความเข้าใจ LMMA ที่ไม่เท่ากัน และอำนาจหน้าที่รัฐที่ทับซ้อน คือโจทย์ใหญ่ที่สุด อัปเดตวางแผนปีที่ 2: ขยายจาก 15 สู่ 30 ชุมชน มุ่งแก้โจทย์ที่ค้างจากปีแรก

ทะเลไทยเผชิญแรงกดดันจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ มลพิษ และการทำประมงเกินขนาด ขณะเดียวกันชาวประมงรายย่อยมีข้อจำกัดด้านตลาดและอำนาจต่อรองราคา ซึ่งเพิ่มแรงกดดันให้ต้องจับสัตว์น้ำมากขึ้น ประเด็นนี้

• Sea Guardians พบว่าอำนาจหน้าที่ที่ทับซ้อนระหว่างหน่วยงานรัฐทำให้มาตรการร่วมบางเรื่องไม่สอดคล้อง และกิจการชุมชนยังต้องพัฒนาด้านตลาด แบรนด์ มาตรฐานสินค้า รวมถึงระบบการเงินและบัญชี อัปเดตถอดบทเรียนปีแรก: ความเข้าใจ LMMA ที่ไม่เท่ากัน และอำนาจหน้าที่รัฐที่ทับซ้อน คือโจทย์ใหญ่ที่สุด
• งานจึงเชื่อมการบริหารจัดการโดยชุมชนกับการประสานรัฐและภาคีวิชาการ การพัฒนาเศรษฐกิจฐานทรัพยากร และระบบติดตามข้อมูลเชิงวิทยาศาสตร์ โครงการSea Guardians
• ความร่วมมือที่เรามองหามีทั้งหน่วยงานรัฐที่ร่วมพัฒนากลไกรับรองพื้นที่ชุมชน องค์กรและนักวิชาการที่ช่วยพัฒนาระบบข้อมูลเชิงนิเวศ พันธมิตรทุนสำหรับกลไกเศรษฐกิจที่เชื่อมรายได้กับการอนุรักษ์ และภาคเอกชนหรือช่องทางตลาดที่ช่วยให้สินค้าและบริการชุมชนเข้าถึงผู้บริโภค ประเด็นนี้
• จากบทเรียนเรื่องอำนาจหน้าที่ทับซ้อน โครงการวางแผนตั้งคณะทำงาน LMMA ระดับพื้นที่ร่วมกับ ทช. และกรมประมง อัปเดตวางแผนปีที่ 2: ขยายจาก 15 สู่ 30 ชุมชน มุ่งแก้โจทย์ที่ค้างจากปีแรก