เด็ก เยาวชน และสุขภาวะ
ระดมความร่วมมือข้ามภาคส่วนเพื่อส่งเสริมสุขภาวะเด็กและเยาวชนครบทุกมิติ — กาย ใจ สังคม และสติปัญญา ผ่านโรงเรียน ครู บุคลากรสาธารณสุข และแหล่งทุน
งานด้านเด็กและเยาวชนส่วนใหญ่ของเราเกิดขึ้นภายใต้กรอบทุนสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ซึ่งมองสุขภาวะเป็นเรื่องพัฒนาการรอบด้าน ไม่ใช่แค่การเรียนหรือความเจ็บป่วยทางกาย
สุขภาวะสี่มิติ ไม่ใช่แค่การเรียนรู้
งานของเราในกลุ่มเด็กและเยาวชนมักถูกมองว่าเป็นเรื่อง "การศึกษา" แต่ที่มาของทุนสนับสนุนส่วนใหญ่ — สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) สำนัก 4 — มองเรื่องนี้เป็นสุขภาวะ (wellbeing) ครบทุกมิติ ทั้งกาย ใจ สังคม และสติปัญญา เครื่องมือที่พัฒนาขึ้นจึงมีทั้งรูปแบบที่ดูเหมือนการศึกษา (ระบบเรียนรู้ออนไลน์ คู่มือครู) และรูปแบบที่ดูเหมือนสาธารณสุข (การพยากรณ์ความเสี่ยงพัฒนาการ แชทบอทให้คำปรึกษาสุขภาพจิต) แต่ทั้งหมดเชื่อมโยงกันด้วยเป้าหมายเดียวกัน
จากเทคโนโลยีทำนายความเสี่ยง สู่แพลตฟอร์มระดมความร่วมมือ
บางเครื่องมือทำงานที่ต้นทาง เช่น การใช้ Machine Learning พยากรณ์ความเสี่ยงปัญหาพัฒนาการ EF (Executive Function) ตั้งแต่ปฐมวัย ขณะที่บางเครื่องมือทำงานที่ระบบนิเวศรอบตัวเด็ก เช่น การเชื่อมโยงครู บุคลากรศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก และแหล่งทุนเข้าด้วยกันบนแพลตฟอร์มกลาง
ครู บุคลากรศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก เจ้าหน้าที่สาธารณสุข และผู้ปฏิบัติงานด้านเด็กและเยาวชนทั่วประเทศ ผ่านเครือข่ายโครงการที่ได้รับทุนจาก สสส. สำนัก 4 (สุขภาวะเด็ก เยาวชน และครอบครัว)
- 01 คัดกรองและพยากรณ์ความเสี่ยงพัฒนาการตั้งแต่ปฐมวัย ด้วยเครื่องมือทำนายผลและแนวทางกิจกรรมส่งเสริม EF สำหรับครู
- 02 รวบรวมและบริหารจัดการข้อมูลศูนย์พัฒนาเด็กเล็กทั่วประเทศ เพื่อวางแผนพัฒนาเด็กปฐมวัยอย่างเป็นระบบ
- 03 สร้างพื้นที่กลางระดมความร่วมมือข้ามภาคส่วน เชื่อมโรงเรียน ครู และแหล่งทุนเข้ากับความรู้และทรัพยากรที่พร้อมใช้
- 04 ดูแลสุขภาวะทางใจของวัยรุ่นผ่านพื้นที่ปลอดภัยดิจิทัล ทั้งแชทบอทให้คำปรึกษาและระบบเรียนรู้สำหรับผู้ใหญ่ที่ทำงานกับเยาวชน
7 โครงการ
โครงการคือหน่วยปฏิบัติการภายใต้ประเด็น มีบันทึกความคืบหน้าจากแต่ละพื้นที่ครบทุกรายการอยู่ในหน้าของโครงการเอง
Child Impact
แหล่งรวม "ตัวช่วย" ให้คนทำงานพัฒนาเด็กทำงานได้ง่ายขึ้น — แพลตฟอร์มระดมความร่วมมือข้ามภาคส่วนเพื่อส่งเสริมสุขภาวะเด็กและเยาวชน
EF Predict
เครื่องมือ Machine Learning ที่ช่วยศูนย์พัฒนาเด็กเล็กและโรงเรียนอนุบาลคัดกรองความเสี่ยงด้านทักษะสมอง EF (Executive Function) ตั้งแต่ปฐมวัย เพื่อส่งต่อการดูแลก่อนปัญหาพัฒนาการจะลุกลาม
แชทบอทใจดี
แชทบอทที่อยู่เป็นเพื่อน รับฟัง และเชื่อมโยงวัยรุ่นสู่ความช่วยเหลือที่เหมาะสมในพื้นที่ปลอดภัย พร้อมระบบเรียนรู้ออนไลน์สำหรับครูและผู้ทำงานด้านเยาวชน
SoKru
ระบบ LMS ที่เผยแพร่แนวทางการศึกษา "เพื่อชีวิต" ของโรงเรียนลำปลายมาศพัฒนา ให้ครูและโรงเรียนอื่นทั่วประเทศเรียนรู้และนำไปปรับใช้
แนะแนวฮับ
เครื่องมือ e-learning และพื้นที่ให้คำปรึกษาสำหรับครูแนะแนวทั่วประเทศ ที่ ChangeFusion พัฒนาขึ้นก่อนส่งต่อให้อาชีฟ โซเชียล เอนเทอร์ไพรส์ดำเนินงานต่อในปี 2568
ICAP
ระบบติดตามข้อมูลศูนย์พัฒนาเด็กเล็กและโรงเรียนอนุบาลทั่วประเทศ ที่ใช้การเรียนรู้ผ่านการเล่นแบบเด็กเป็นศูนย์กลาง เพื่อให้เด็กทุกคนพัฒนาศักยภาพได้ด้วยต้นทุนต่ำแต่ได้ผลตอบแทนสูง
EF Guideline
เว็บแอปที่ช่วยครูปฐมวัยออกแบบแผนกิจกรรมเสริมสร้างทักษะสมอง EF ทีละขั้นตอน พร้อม AI ช่วยแนะนำระหว่างกรอกแผน
ความคืบหน้าที่สำคัญระดับประเด็น
ไม่ใช่บันทึกทั้งหมด แต่เป็นรายการที่เราเห็นว่าเปลี่ยนภาพรวมของประเด็น
เราช่วยอะไร
คุณได้บ้าง
เลือกคำถามที่ตรงกับบทบาทของคุณ คำตอบสรุปจากบันทึกการทำงานจริงของเรา และคุยต่อกับทีมงานได้จากทุกการ์ด
งานนี้สร้างการเปลี่ยนแปลงอะไร และรู้ได้อย่างไรว่าได้ผล?
งานครอบคลุมสุขภาวะเด็กทั้งกาย ใจ สังคม และสติปัญญา โดยมีผลลัพธ์ทั้งด้านการเข้าถึงและการเชื่อมข้อมูล แต่หลักฐานและข้อจำกัดแตกต่างกันในแต่ละโครงการ
เราเชื่อมงานด้านเด็กและเยาวชนกับสุขภาวะทั้งกาย ใจ สังคม และสติปัญญา ผ่านเครื่องมือและความร่วมมือหลายรูปแบบ ผลที่เห็นมีทั้งการเข้าถึงผู้ใช้ การนำข้อมูลมาใช้ และบทเรียนเกี่ยวกับข้อจำกัดของการวัดผล ประเด็นนี้
- Child Impact มีครูและคนทำงานด้านเด็กเข้ามาใช้งานแพลตฟอร์มต่อปี ~100,000 คน โดย 85 % ระบุว่าเนื้อหาที่ดาวน์โหลดไปใช้งานได้ดีมาก และมีข้อมูล 224 โครงการในระบบ ส่วนข้อมูลจาก followkids จำนวน 9,268 คน ปรากฏในแดชบอร์ดแล้ว โครงการChild Impact อัปเดตภาคีปฐมวัยผนึกกำลัง ใช้ followkids เชื่อมข้อมูลเด็กเข้า Child Impact
- แชทบอทใจดี มีการเช็คอินอารมณ์สะสม ~52,588 ครั้ง และมีประสบการณ์ที่ผู้ใช้บริจาค 22,000 เรื่อง แต่ผลแบบสอบถามนักเรียนเป็นข้อมูลรายงานตนเองจากผู้เข้าร่วมกิจกรรม ไม่ใช่ตัวแทนนักเรียนทั้งประเทศ โครงการแชทบอทใจดี อัปเดตแบบสอบถามนักเรียน 8,703 คน: เครียดเรื่องเรียนมากที่สุด และเกือบ 8 ใน 10 ยินดีบริจาคประสบการณ์ช่วยเพื่อน
- EF Predict ใช้ข้อมูลเด็กปฐมวัยราว 2,000 คนตรวจสอบโมเดล โดยค่า Recall อยู่ระหว่าง 49–87% และทีมระบุว่าไม่มีปัจจัยใดปัจจัยหนึ่งทำนายได้แม่นยำโดยลำพัง โครงการEF Predict
งานนี้ทำอย่างไร และได้บทเรียนอะไรที่นำไปใช้ต่อได้?
เราใช้ทั้งแพลตฟอร์มจับคู่ปัญหากับความรู้ ระบบดิจิทัล และการทำงานร่วมกับครูและภาคี บทเรียนสำคัญคือปรับวิธีให้เข้ากับหน้างาน และให้คนยังตัดสินใจเรื่องสำคัญ
เราใช้หลายวิธีตามโจทย์ ตั้งแต่เชื่อมผู้ปฏิบัติงานกับความรู้และทรัพยากร ไปจนถึงเครื่องมือออนไลน์และการทำกิจกรรมร่วมกับโรงเรียน ประเด็นนี้
- Child Impact จับคู่ปัญหาสุขภาวะกับชุดความรู้พร้อมใช้ และมีเครื่องมือประเมินผลก่อน-หลังการทำกิจกรรม บทเรียนจากการทำระบบข้อมูลคือกำหนดบทบาทให้ชัด เช่น ใช้ followkids เก็บข้อมูล DSPM และนำข้อมูลมาแสดงบนแดชบอร์ด Child Impact โครงการChild Impact อัปเดตภาคีปฐมวัยผนึกกำลัง ใช้ followkids เชื่อมข้อมูลเด็กเข้า Child Impact
- แชทบอทใจดี ใช้กิจกรรมและสื่อออนไลน์ให้โรงเรียนนำไปปรับใช้ โดยเลือกได้ทั้งการลงพื้นที่สอนสดและการฝึกครูให้สอนต่อ เมื่อพบข้อจำกัดเรื่องอินเทอร์เน็ต ครูย้าย หรืออุปกรณ์ไม่พอ ทีมงานปรับให้ฝึกครูตามเวลาที่สะดวก ใช้ลิงก์และคิวอาร์โค้ด และแบ่งทำกิจกรรมเป็นกลุ่มได้ อัปเดตออกแบบสองเส้นทางเข้าโรงเรียน: ทีมงานลงพื้นที่สอนสด 3 วัน หรือฝึกครูให้สอนต่อแบบยืดหยุ่น อัปเดตเน็ตล่มในหอประชุม ครูย้ายกลางคัน: บทเรียนจากการขยายผล 44 โรงเรียน และวิธีรับมือของทีมงาน
- ใจดี ใช้ AI ช่วยจัดกลุ่มและเสนอหมวดหมู่ประสบการณ์ให้ทีมงานคัดกรอง แต่คนยังเป็นผู้ตัดสินใจสุดท้ายว่าเรื่องใดควรเผยแพร่ อัปเดตปรับโฉมหน้าประสบการณ์จากเพื่อน เป็นฟีดค้นหาง่าย พร้อม AI ช่วยทีมงานคัดกรองก่อนเผยแพร่
- EF Predict เตือนว่าผลพยากรณ์อาจคลาดเคลื่อน จึงควรใช้ควบคู่กับการสังเกตและประเมินพัฒนาการอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช้เป็นการวินิจฉัยเดี่ยว ๆ โครงการEF Predict
แนวทางนี้เหมาะกับพื้นที่แบบไหน และต้องมีอะไรบ้างจึงจะเริ่มในพื้นที่ของเราได้?
แนวทางปรับใช้ได้กับบริบทที่ต่างกัน ตั้งแต่โรงเรียนขนาดใหญ่ถึงโรงเรียนห่างไกล โดยเลือกรูปแบบตามความพร้อมด้านคนและอุปกรณ์ เรายังไม่ได้บันทึกเกณฑ์ความพร้อมขั้นต่ำสำหรับเริ่มงานในพื้นที่ใหม่
เราเห็นจากการทำงานว่าแนวทางเดียวกันต้องปรับตามบริบทของโรงเรียนและพื้นที่ สุขภาวะเด็กยังต้องอาศัยความร่วมมือของครู บุคลากรเด็กปฐมวัย และเจ้าหน้าที่สาธารณสุข ประเด็นนี้
- แชทบอทใจดี ทำกิจกรรมในโรงเรียน 44 แห่ง ทั้งขนาดใหญ่ กลาง และขนาดเล็กหรือห่างไกล โดยทีมงานประเมินความพร้อมก่อนเลือกรูปแบบ โรงเรียนที่พร้อมด้านอุปกรณ์และสถานที่เหมาะกับการสอนสด ส่วนโรงเรียนที่ขาดแคลนครูหรือสื่อสามารถให้ครูนำกิจกรรมไปสอนต่ออย่างยืดหยุ่นได้ อัปเดตพาแชทบอทใจดีเข้าโรงเรียน 44 แห่งทั่วประเทศ เข้าถึงนักเรียนกว่า 17,700 คน อัปเดตออกแบบสองเส้นทางเข้าโรงเรียน: ทีมงานลงพื้นที่สอนสด 3 วัน หรือฝึกครูให้สอนต่อแบบยืดหยุ่น
- ICAP มีทั้ง Model A ที่โค้ชลงพื้นที่และปรับห้องเรียน กับ Model B ที่เรียนรู้ด้วยตนเองและมีการให้คำปรึกษาออนไลน์ โครงการICAP
- Child Impact แสดงตัวอย่างการปรับระบบตามบริบทข้อมูลของภาคี เช่น เพิ่มกลุ่มเป้าหมายครอบครัว และใช้พิกัดระดับตำบลแทนการให้โครงการกรอกพิกัดเฉพาะ อัปเดตChild Impact หารือครอบครัวยิ้มและสำนัก 4 เพิ่มกลุ่มเป้าหมาย "ครอบครัว" และวางระบบพิกัดระดับตำบล
เรายังไม่ได้บันทึกเกณฑ์ความพร้อมขั้นต่ำหรือขั้นตอนเริ่มต้นที่ใช้ได้กับทุกพื้นที่ใหม่
มีวิธีการหรือเครื่องมืออะไรที่เริ่มใช้ได้เลย?
มีเครื่องมือให้เริ่มใช้ได้หลายแบบ เช่น แผนกิจกรรม EF สำหรับครู คลังความรู้และเครื่องมือประเมินบน Child Impact และกิจกรรมหรือหลักสูตรออนไลน์ด้านสุขภาวะใจ
เราออกแบบเครื่องมือให้คนทำงานเลือกใช้ตามโจทย์ ตั้งแต่การวางแผนกิจกรรม การค้นหาความรู้ ไปจนถึงการดูแลใจวัยรุ่น ประเด็นนี้
- EF Guideline เป็นเว็บแอปช่วยครูปฐมวัยทำแผนกิจกรรมพัฒนา EF ทีละขั้น มี AI แนะนำระหว่างกรอก และเมื่อทำแผนเสร็จสามารถบันทึกเป็น PDF หรือเผยแพร่ให้ครูคนอื่นนำไปปรับใช้ได้ ปัจจุบันมีแผนที่เผยแพร่เป็นสาธารณะ 145 แผนกิจกรรม โครงการEF Guideline
- Child Impact เป็นพื้นที่จับคู่ปัญหาสุขภาวะกับชุดความรู้พร้อมใช้ มีบทความจากงานวิจัย และเครื่องมือประเมินผลก่อน-หลังการทำกิจกรรม โครงการChild Impact
- แชทบอทใจดี มีพื้นที่ให้วัยรุ่นเช็คอินอารมณ์ ระบายความรู้สึก อ่านหรือแบ่งปันประสบการณ์ และค้นหาความช่วยเหลือ ส่วนครูและผู้ทำงานด้านเยาวชนมีหลักสูตรออนไลน์ฟรีไม่ต้องลงทะเบียน รวมถึงคอร์สเรื่องการรับมือการถูกกลั่นแกล้งทางออนไลน์ 10 โมดูล โครงการแชทบอทใจดี
- EF Predict ช่วยคัดกรองความเสี่ยง EF ในเด็กปฐมวัย แต่ผลอาจคลาดเคลื่อนและควรใช้ร่วมกับการสังเกตและประเมินพัฒนาการ ไม่ใช่การวินิจฉัยเดี่ยว ๆ โครงการEF Predict
งานนี้เชื่อมกับปัญหาเชิงระบบอย่างไร และต้องการความร่วมมือแบบไหน?
เราเชื่อมปัญหาสุขภาวะเด็กกับข้อมูล ความรู้ และทรัพยากร เพื่อให้การทำงานไม่หยุดที่โครงการเดี่ยว ความร่วมมือที่ปรากฏคือการเชื่อมผู้ปฏิบัติงาน ภาคีข้อมูล แหล่งทุน และบริการเฉพาะทาง
เราเริ่มจากมองสุขภาวะเด็กเป็นเรื่องรอบด้าน ไม่ใช่แค่การเรียนหรือสุขภาพกาย จึงเชื่อมเครื่องมือที่ทำงานกับตัวเด็กเข้ากับความรู้และระบบนิเวศรอบตัวเด็ก ประเด็นนี้
- Child Impact วางตัวเป็นพื้นที่กลางเชื่อมผู้ปฏิบัติงานกับความรู้ ทุน และทรัพยากรจากหลายองค์กร แนวทางนี้ช่วยจับคู่ปัญหาสุขภาวะกับชุดความรู้พร้อมใช้ และรวบรวมข้อมูลโครงการเพื่อเห็นความเชื่อมโยงจากประเด็นต้นทางไปสู่การทำงานในพื้นที่ โครงการChild Impact
- การเชื่อมข้อมูลพัฒนาการเด็กปฐมวัยแสดงให้เห็นความร่วมมือระหว่างสำนัก 4 และภาคี โดยกำหนดให้ใช้ followkids เป็นเครื่องมือกลางเก็บข้อมูล DSPM และนำข้อมูล baseline-endline มาแสดงในแดชบอร์ด Child Impact อัปเดตภาคีปฐมวัยผนึกกำลัง ใช้ followkids เชื่อมข้อมูลเด็กเข้า Child Impact
- แชทบอทใจดี เชื่อมวัยรุ่นกับความช่วยเหลือที่เหมาะสม และมีเครือข่ายส่งต่อความช่วยเหลือ รวมถึงกรมสุขภาพจิต Samaritans Thailand และบริการอื่นที่ระบุไว้ โครงการแชทบอทใจดี
รูปแบบความร่วมมือที่ปรากฏจึงมีทั้งการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และข้อมูล การเชื่อมแหล่งทุนกับผู้ปฏิบัติงาน การพัฒนาเครื่องมือร่วมกัน และการส่งต่อบริการ โดยไม่ได้จำกัดไว้ที่องค์กรใดองค์กรหนึ่ง โครงการChild Impact
